Φαρμακευτική ιατρική απλά
Πώς αναπτύσσονται, εγκρίνονται και παρακολουθούνται τα φάρμακα. Δείτε περισσότερα στο NV Casino.
Τρεις βασικές ενότητες
Κλινικές μελέτες
Φάσεις, δεοντολογία και προστασία των συμμετεχόντων.
Έγκριση φαρμάκων
Ο ρόλος του ΕΟΦ και του EMA και η άδεια κυκλοφορίας.
Φαρμακοεπαγρύπνηση
Πώς παρακολουθείται η ασφάλεια ενός φαρμάκου μετά την έγκριση.
Για τον οδηγό
Ανεξάρτητος εκπαιδευτικός οδηγός με γενική ενημέρωση για την ανάπτυξη και τη ρύθμιση των φαρμάκων. Δεν παρέχει ιατρικές συμβουλές.
Τι είναι η φαρμακευτική ιατρική
Η φαρμακευτική ιατρική εξετάζει τα φάρμακα ως προς την ανάπτυξη, την αξιολόγηση και τη χρήση τους προς όφελος των ασθενών και της δημόσιας υγείας. Συνδυάζει ιατρική γνώση με επιστημονική αξιολόγηση στοιχείων για το φάρμακο και τον πληθυσμό στον οποίο προορίζεται. Το αντικείμενό της εκτείνεται από την ανακάλυψη μιας ουσίας έως την ιατρική ενημέρωση για το φάρμακο. Διαφέρει τόσο από την καθημερινή φροντίδα ενός ασθενούς όσο και από τη μελέτη των φαρμακευτικών ουσιών ως επιστημονικό αντικείμενο.
Ορισμός και αντικείμενο
Η IFAPP ορίζει τη φαρμακευτική ιατρική ως εξής: «pharmaceutical medicine is the medical scientific discipline concerned with the discovery, development, evaluation, registration, monitoring and medical aspects of marketing of medicines for the benefit of patients and the health of the public.» Με άλλα λόγια, πρόκειται για τον ιατρικό και επιστημονικό κλάδο που ασχολείται με την ανακάλυψη, την ανάπτυξη, την αξιολόγηση, την έγκριση ή καταχώριση, την παρακολούθηση και τις ιατρικές πτυχές της προώθησης φαρμάκων, προς όφελος των ασθενών και της δημόσιας υγείας.
Το πεδίο καλύπτει ολόκληρη τη ζωή ενός φαρμάκου, χωρίς να περιορίζεται σε μία εργαστηριακή ή κλινική φάση. Η ανακάλυψη αφορά τον εντοπισμό πιθανών θεραπευτικών ουσιών, ενώ η φαρμακευτική ανάπτυξη περιλαμβάνει την παραγωγή και αξιολόγηση των δεδομένων που απαιτούνται για να κριθεί η χρήση τους. Η αξιολόγηση εξετάζει τα διαθέσιμα στοιχεία για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα· η εγγραφή αφορά την επίσημη διαδικασία με την οποία ένα φάρμακο μπορεί να διατεθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες απαιτήσεις. Μετά την έγκριση, η παρακολούθηση και η ιατρική ενημέρωση συνεχίζουν να συνδέουν τα δεδομένα του φαρμάκου με τις ανάγκες των ασθενών.
Στο αντικείμενο εργάζονται γιατροί στη φαρμακευτική βιομηχανία, καθώς και επαγγελματίες σε ρυθμιστικές αρχές, ερευνητικούς οργανισμούς και πανεπιστήμια. Οι γιατροί του χώρου αξιοποιούν την κλινική τους κατάρτιση για να ερμηνεύουν ιατρικά δεδομένα, να συμβάλλουν στην αξιολόγηση του οφέλους για τον πληθυσμό ασθενών και να υποστηρίζουν την ακριβή ιατρική ενημέρωση. Οι επιστήμονες και οι ακαδημαϊκοί προσφέρουν διαφορετικές ειδικότητες, όπως βιοστατιστική, επιδημιολογία και φαρμακολογική έρευνα, ανάλογα με το έργο.
Το κεντρικό ερώτημα δεν είναι ποια θεραπεία χρειάζεται ένα συγκεκριμένο άτομο σε μια συγκεκριμένη επίσκεψη, αλλά τι δείχνουν συνολικά τα επιστημονικά στοιχεία για ένα φάρμακο και τους ασθενείς στους οποίους απευθύνεται. Έτσι, η φαρμακευτική ιατρική συνδέει την επιστημονική γνώση με τις αποφάσεις που επηρεάζουν τη χρήση ενός φαρμάκου σε ευρύτερες ομάδες ανθρώπων.
Διαφορά από την κλινική ιατρική και τη φαρμακολογία
Η κλινική ιατρική επικεντρώνεται στη φροντίδα του μεμονωμένου ασθενούς: ο γιατρός αξιολογεί τα συμπτώματα, το ιστορικό και τις ανάγκες του συγκεκριμένου ανθρώπου και αποφασίζει μαζί του για την αντιμετώπιση. Αντίθετα, η φαρμακευτική ιατρική εξετάζει το φάρμακο και τον πληθυσμό ασθενών για τον οποίο προορίζεται. Το ερώτημά της αφορά, για παράδειγμα, το κατά πόσο τα συνολικά ιατρικά δεδομένα υποστηρίζουν τη χρήση του φαρμάκου στην αντίστοιχη ομάδα, όχι την επιλογή θεραπείας για ένα άτομο στο ιατρείο.
Η φαρμακολογία μελετά τις δράσεις των ουσιών και τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν με τον οργανισμό. Η φαρμακοκινητική, για παράδειγμα, περιγράφει την απορρόφηση, την κατανομή, τον μεταβολισμό και την αποβολή μιας ουσίας. Η φαρμακευτική ιατρική μπορεί να αξιοποιεί τέτοια γνώση, αλλά εντάσσει τα σχετικά ευρήματα στην ευρύτερη ιατρική αξιολόγηση ενός φαρμάκου και της χρήσης του στον πληθυσμό.
Δεν είναι επίσης το ίδιο με τη φαρμακευτική, δηλαδή το επάγγελμα του φαρμακείου. Η φαρμακευτική αφορά, μεταξύ άλλων, την παρασκευή και τη χορήγηση φαρμάκων, ενώ η φαρμακευτική ιατρική είναι ιατρικός επιστημονικός κλάδος που ασχολείται με το φάρμακο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Πρακτικά, όταν το ερώτημα αφορά τη φροντίδα ενός συγκεκριμένου ασθενούς, ανήκει στην κλινική ιατρική· όταν αφορά τη δράση μιας ουσίας, στη φαρμακολογία· όταν αφορά την ιατρική αξιολόγηση και τη χρήση ενός φαρμάκου για ομάδες ασθενών, στη φαρμακευτική ιατρική.
Η διαδρομή ενός φαρμάκου
Η πορεία ενός φαρμάκου περιλαμβάνει διακριτά στάδια, από την αναζήτηση μιας δραστικής ουσίας έως την αξιολόγηση της χρήσης της στην καθημερινή κλινική πράξη. Κάθε στάδιο απαντά σε διαφορετικά ερωτήματα για τη δράση, την ασφάλεια και την κατάλληλη χρήση του. Η φαρμακευτική ανάπτυξη προχωρά με ελέγχους που καθορίζουν αν είναι τεκμηριωμένο να γίνει το επόμενο βήμα. Η έγκριση επιτρέπει την κυκλοφορία υπό συγκεκριμένους όρους, αλλά η ασφάλεια φαρμάκων εξακολουθεί να αξιολογείται και μετά από αυτήν.
Ανακάλυψη και προκλινικός έλεγχος
Η ανακάλυψη αρχίζει με την επιλογή ενός βιολογικού στόχου, όπως ένα ένζυμο ή ένας υποδοχέας που συνδέεται με μια νόσο. Πριν εκτεθεί άνθρωπος σε υποψήφιο φάρμακο, εργαστηριακές και ζωικές μελέτες εξετάζουν αν υπάρχει μετρήσιμη δράση και αν ο κίνδυνος μπορεί να δικαιολογήσει περαιτέρω διερεύνηση.
- Οι ερευνητές μελετούν τον μηχανισμό της νόσου και επιλέγουν μοριακό στόχο, όπως πρωτεΐνη ή υποδοχέα, του οποίου η μεταβολή μπορεί να επηρεάσει συγκεκριμένη βιολογική λειτουργία.
- Με δοκιμές σε κύτταρα και βιοχημικά συστήματα ελέγχουν αν οι υποψήφιες ουσίες συνδέονται με τον στόχο και προκαλούν την επιθυμητή απόκριση σε διαφορετικές συγκεντρώσεις.
- Η διερεύνηση φαρμάκων συγκρίνει δραστικότητα, εκλεκτικότητα και σταθερότητα, ώστε να επιλεγούν ουσίες με επαρκές αποτέλεσμα και λιγότερες ανεπιθύμητες επιδράσεις σε άλλους στόχους.
- Σε ζωικά μοντέλα εξετάζονται η απορρόφηση, η κατανομή, ο μεταβολισμός και η αποβολή, δηλαδή η φαρμακοκινητική συμπεριφορά της ουσίας στον οργανισμό.
- Οι τοξικολογικές μελέτες σε ζώα αξιολογούν επιδράσεις σε όργανα και λειτουργίες, καθώς και τη σχέση δόσης και βλάβης, πριν σχεδιαστεί έκθεση ανθρώπων.
Τα πρωτόκολλα προκλινικών μελετών ορίζουν εκ των προτέρων τη δόση, τη διάρκεια, τις ομάδες σύγκρισης και τις μετρήσεις. Η βασική ερώτηση είναι αν η ουσία έχει αρκετή βιολογική δράση και αποδεκτό προφίλ κινδύνου ώστε να εξεταστεί σε ανθρώπους· οι προκλινικές ενδείξεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους ότι θα είναι ασφαλής ή αποτελεσματική σε ασθενείς.
Κλινικές μελέτες
Οι κλινικές δοκιμές γίνονται σε ανθρώπους με διαδοχικές φάσεις και εγκεκριμένα πρωτόκολλα, τα οποία καθορίζουν ποιοι συμμετέχουν, ποια θεραπεία συγκρίνεται και ποιες εκβάσεις καταγράφονται. Οι φάσεις έχουν διαφορετικό κύριο ερώτημα, ενώ ο σχεδιασμός και το μέγεθος της μελέτης εξαρτώνται από το φάρμακο και την πάθηση.
| Φάση | Συνήθης κλίμακα και συμμετέχοντες | Τι αξιολογείται | Βασικό ερώτημα |
|---|---|---|---|
| 1 | Συχνά 20–100 εθελοντές· σε ορισμένες περιπτώσεις συμμετέχουν εξαρχής ασθενείς, όπως σε έρευνα αντικαρκινικών θεραπειών. | Αρχική ασφάλεια, ανεκτικότητα, φαρμακοκινητική και σταδιακή διερεύνηση δόσεων. | Πώς αντιδρά ο ανθρώπινος οργανισμός και ποιο εύρος δόσης μπορεί να μελετηθεί περαιτέρω; |
| 2 | Συνήθως μερικές εκατοντάδες ασθενείς με τη νόσο για την οποία αναπτύσσεται το φάρμακο. | Πρώιμη αποτελεσματικότητα, κατάλληλη δόση και συχνότερες ανεπιθύμητες ενέργειες. | Υπάρχει ένδειξη κλινικού οφέλους και ποια δόση αξίζει να συγκριθεί σε μεγαλύτερη μελέτη; |
| 3 | Συχνά εκατοντάδες έως χιλιάδες ασθενείς, σε ένα ή περισσότερα κέντρα, με διάρκεια που διαφέρει ανά πάθηση. | Επιβεβαίωση αποτελεσματικότητας και ασφάλειας, συνήθως έναντι εικονικού φαρμάκου ή καθιερωμένης θεραπείας. | Είναι το ισοζύγιο οφέλους και κινδύνου επαρκώς τεκμηριωμένο για αξιολόγηση άδειας κυκλοφορίας; |
| 4 | Μετά την άδεια κυκλοφορίας, σε ευρύτερους πληθυσμούς και συνθήκες συνήθους χρήσης. | Μακροχρόνια αποτελέσματα, σπανιότερες ανεπιθύμητες ενέργειες και χρήση σε πληθυσμούς με λιγότερα δεδομένα. | Πώς αποδίδει το φάρμακο όταν χρησιμοποιείται ευρέως και εμφανίζονται περισσότερες περιπτώσεις έκθεσης; |
Οι αριθμοί συμμετεχόντων είναι συνήθεις τάξεις μεγέθους, όχι σταθερές απαιτήσεις για κάθε φάρμακο. Κάθε φάση προσθέτει διαφορετικά δεδομένα, ενώ οι κλινικές δοκιμές εξετάζουν την αποτελεσματικότητα μαζί με την ασφάλεια και όχι ως ανεξάρτητα ζητήματα.
Έγκριση και παρακολούθηση μετά την κυκλοφορία
Μετά την ολοκλήρωση των κύριων κλινικών μελετών, ο αιτών υποβάλλει φάκελο στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αξιολόγηση μπορεί να γίνει μέσω κεντρικής διαδικασίας ή εθνικών και διακρατικών διαδικασιών, ανάλογα με το προϊόν και τη νομική οδό. Ο φάκελος περιλαμβάνει στοιχεία για την ποιότητα και την παρασκευή, τα αποτελέσματα μη κλινικών και κλινικών μελετών, καθώς και προτεινόμενες πληροφορίες προϊόντος. Η αξιολόγηση εξετάζει αν τα δεδομένα τεκμηριώνουν ευνοϊκή σχέση οφέλους και κινδύνου για τη συγκεκριμένη ένδειξη και χρήση. Η άδεια κυκλοφορίας προσδιορίζει, μεταξύ άλλων, τις εγκεκριμένες ενδείξεις, τις δόσεις και τις βασικές προειδοποιήσεις. Η έγκριση δεν σημαίνει ότι έχουν καταγραφεί όλες οι πιθανές αντιδράσεις: πριν από την κυκλοφορία, ακόμη και μεγάλες μελέτες περιλαμβάνουν λιγότερους ανθρώπους και μικρότερο χρόνο παρακολούθησης από την πραγματική χρήση. Γι’ αυτό η φαρμακοεπαγρύπνηση συνεχίζεται σε όλη τη διάρκεια ζωής του φαρμάκου. Μετά την κυκλοφορία, αναφορές για πιθανολογούμενες ανεπιθύμητες ενέργειες συλλέγονται και αξιολογούνται από εταιρείες και αρμόδιες αρχές. Οι αναφορές δεν αποδεικνύουν αυτομάτως ότι το φάρμακο προκάλεσε το συμβάν· εξετάζονται μαζί με την ιατρική πληροφορία, τα δεδομένα χρήσης και τυχόν επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Η παρακολούθηση ασφάλειας φαρμάκων μπορεί να εντοπίσει σπάνιους κινδύνους που δεν ήταν δυνατό να φανούν σε μικρότερους πληθυσμούς δοκιμών. Όταν προκύπτουν νέα στοιχεία, οι αρχές μπορούν να ζητήσουν πρόσθετες μελέτες, να επικαιροποιήσουν τις πληροφορίες προϊόντος ή, αν χρειάζεται, να περιορίσουν ή να αναστείλουν την άδεια. Πρακτικά, η άδεια είναι η αρχή της ευρύτερης χρήσης και όχι το τέλος της αξιολόγησης: η συνεχιζόμενη παρακολούθηση επιτρέπει να προσαρμόζονται οι όροι χρήσης στα νέα δεδομένα.
Οι βασικοί φορείς
Η ανάπτυξη ενός φαρμάκου προϋποθέτει διακριτές αρμοδιότητες, από την αξιολόγηση των αιτήσεων έως την προστασία των ανθρώπων που συμμετέχουν σε μελέτες. Στην Ελλάδα, ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) αποτελεί τον εθνικό φορέα για τα φάρμακα. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) ιδρύθηκε το 1995 και έχει έδρα στο Άμστερνταμ από το 2019. Οι επιτροπές δεοντολογίας, οι χορηγοί και οι ερευνητές έχουν διαφορετικές ευθύνες, οι οποίες συνδέονται με συγκεκριμένα πρωτόκολλα και κανονιστικές απαιτήσεις.
Ρυθμιστικές αρχές
Οι ρυθμιστικές αρχές αξιολογούν αιτήσεις, εποπτεύουν τη συμμόρφωση με τους κανόνες και πραγματοποιούν ελέγχους σε εγκαταστάσεις και διαδικασίες. Στην Ελλάδα, αρμόδιος εθνικός φορέας είναι ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ), ενώ ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΜΑ) συντονίζει την επιστημονική αξιολόγηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ο ΕΜΑ ιδρύθηκε το 1995 και η έδρα του βρίσκεται στο Άμστερνταμ από το 2019.
Οι βασικές αρμοδιότητες περιλαμβάνουν:
- Ο ΕΟΦ εφαρμόζει το εθνικό πλαίσιο για τα φάρμακα και χειρίζεται αρμοδιότητες αδειοδότησης, εποπτείας και ελέγχου στην Ελλάδα.
- Ο ΕΜΑ συντονίζει την αξιολόγηση φαρμάκων μέσω ευρωπαϊκών επιστημονικών επιτροπών και διατυπώνει γνώμες για την άδεια κυκλοφορίας.
- Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκδίδει την άδεια κυκλοφορίας στην κεντρική ευρωπαϊκή διαδικασία, αξιοποιώντας την επιστημονική γνώμη του ΕΜΑ.
- Οι επιθεωρήσεις εξετάζουν αν οι εγκαταστάσεις και οι διαδικασίες συμμορφώνονται με τις ισχύουσες απαιτήσεις και τα εγκεκριμένα πρωτόκολλα.
- Η φαρμακευτική επιτήρηση συγκεντρώνει και αξιολογεί αναφορές για ανεπιθύμητες ενέργειες, ώστε οι αρμόδιες αρχές να επανεξετάζουν το προφίλ ασφάλειας.
Η ιατρική έγκριση δεν είναι απλή τυπική πράξη: βασίζεται σε αξιολόγηση στοιχείων και σε εφαρμογή των διαδικασιών ρύθμισης φαρμάκων. Οι αρμοδιότητες επιμερίζονται μεταξύ εθνικών και ευρωπαϊκών φορέων ανάλογα με τη διαδικασία αδειοδότησης.
Επιτροπές δεοντολογίας
Οι επιτροπές δεοντολογίας εξετάζουν αν μια κλινική μελέτη σέβεται τα δικαιώματα, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια των συμμετεχόντων. Η αξιολόγησή τους είναι ανεξάρτητη από τον χορηγό και την ερευνητική ομάδα, ώστε η επιστημονική αξία μιας πρότασης να μην υπερισχύει της προστασίας των ανθρώπων. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κανονισμός 536/2014 καθορίζει το πλαίσιο για τις κλινικές δοκιμές φαρμάκων και τη δεοντολογική αξιολόγησή τους.
Η επιτροπή μελετά το πρωτόκολλο, δηλαδή το σχέδιο που ορίζει τον σκοπό, τις διαδικασίες και τα κριτήρια συμμετοχής. Ελέγχει αν οι πιθανοί κίνδυνοι και τα αναμενόμενα οφέλη παρουσιάζονται με σαφήνεια, αν τα κριτήρια επιλογής είναι δίκαια και αν προβλέπεται κατάλληλη προστασία για ευάλωτες ομάδες. Εξετάζει επίσης το έντυπο ενημέρωσης και τη διαδικασία συγκατάθεσης, ώστε οι συμμετέχοντες να κατανοούν τι περιλαμβάνει η μελέτη πριν αποφασίσουν.
Στον έλεγχο περιλαμβάνονται η διαδικασία προσέγγισης και στρατολόγησης, η αποζημίωση όπου προβλέπεται, η εμπιστευτικότητα των δεδομένων και οι σχετικές ασφαλιστικές ρυθμίσεις. Η επιτροπή μπορεί να ζητήσει αλλαγές στο πρωτόκολλο ή στα έγγραφα ενημέρωσης πριν από την έναρξη της μελέτης. Η ανεξάρτητη κρίση της συμπληρώνει τον κανονιστικό έλεγχο, χωρίς να υποκαθιστά τις αρμοδιότητες των ρυθμιστικών αρχών.
Χορηγοί και ερευνητές
Χορηγός είναι το πρόσωπο ή ο φορέας που αναλαμβάνει την ευθύνη για την έναρξη, τη διαχείριση και την οργάνωση μιας κλινικής δοκιμής. Μπορεί να είναι φαρμακευτική εταιρεία, πανεπιστήμιο ή νοσοκομείο· δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με εκείνον που χορηγεί χρηματοδότηση. Οι ερευνητές, με επικεφαλής συνήθως έναν κύριο ερευνητή σε κάθε κέντρο, εφαρμόζουν το εγκεκριμένο πρωτόκολλο και φροντίζουν για την ορθή διεξαγωγή της μελέτης στον χώρο τους. Ο καταμερισμός ευθυνών αποτυπώνεται ενδεικτικά στον παρακάτω πίνακα.
| Πεδίο | Χορηγός | Ερευνητής |
|---|---|---|
| Οργάνωση | Καταρτίζει και διαχειρίζεται το συνολικό σχέδιο της μελέτης. | Οργανώνει τη διεξαγωγή της στο συγκεκριμένο ερευνητικό κέντρο. |
| Πρωτόκολλο | Συντάσσει ή εγκρίνει το πρωτόκολλο και μεριμνά για τις απαιτούμενες διαδικασίες. | Εφαρμόζει τις εγκεκριμένες διαδικασίες και τεκμηριώνει τυχόν αποκλίσεις. |
| Συμμετέχοντες | Παρέχει τα έγγραφα της μελέτης και οργανώνει την αναγκαία υποστήριξη των κέντρων. | Εξηγεί τη συμμετοχή, λαμβάνει συγκατάθεση και επιβλέπει τις διαδικασίες στο κέντρο. |
| Δεδομένα και αναφορές | Συγκεντρώνει και διαχειρίζεται δεδομένα και εκπληρώνει τις υποχρεώσεις αναφοράς που του αναλογούν. | Καταγράφει με ακρίβεια τα ευρήματα και αναφέρει τα σχετικά συμβάντα στον χορηγό. |
Ο πίνακας συνοψίζει τον συνήθη διαχωρισμό, αλλά η ακριβής κατανομή υποχρεώσεων εξαρτάται από τη νομοθεσία και τις συμφωνίες της συγκεκριμένης μελέτης. Πρακτικά, πριν από τη συμμετοχή σε κλινική δοκιμή, ζητήστε από το ερευνητικό κέντρο να σας εξηγήσει ποιος είναι ο χορηγός και ποιος ο κύριος ερευνητής.
Συχνές ερωτήσεις για τη φαρμακευτική ιατρική
Οι απαντήσεις ξεχωρίζουν τον ρόλο της φαρμακευτικής ιατρικής από τη φαρμακευτική και δείχνουν πού μπορείτε να αναζητήσετε πληροφορίες για τα φάρμακά σας.
Τι κάνει ένας φαρμακευτικός ιατρός;
Ο φαρμακευτικός ιατρός συμβάλλει στην ανάπτυξη και αξιολόγηση φαρμάκων, εξετάζοντας δεδομένα από τη φαρμακολογική έρευνα και τις κλινικές δοκιμές. Συμμετέχει στην αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας, στην παρακολούθηση της ασφάλειας φαρμάκων και στην προετοιμασία στοιχείων για τις κανονιστικές διαδικασίες. Ο ρόλος του αφορά την ανάπτυξη και χρήση φαρμάκων σε ευρύτερο επίπεδο και δεν περιλαμβάνει την άμεση διάγνωση ή θεραπεία μεμονωμένων ασθενών.
Είναι η φαρμακευτική ιατρική το ίδιο με τη φαρμακευτική;
Όχι, η φαρμακευτική ιατρική και η φαρμακευτική είναι διαφορετικά πεδία με διαφορετικό αντικείμενο. Η φαρμακευτική ιατρική επικεντρώνεται στα φάρμακα σε επίπεδο ανάπτυξης, αξιολόγησης και χρήσης σε πληθυσμούς, ενώ η φαρμακευτική, δηλαδή η επιστήμη της φαρμακευτικής πράξης, αφορά την παρασκευή, τη διάθεση και τη χορήγηση φαρμάκων. Έτσι, η πρώτη συνδέεται με τη συνολική πορεία ενός φαρμάκου και η δεύτερη με την πρακτική του διάθεση και χρήση.
Πού να απευθυνθώ για ερωτήσεις σχετικά με τα φάρμακά μου;
Για ερωτήσεις που αφορούν τη δική σας αγωγή ή ένα συγκεκριμένο φάρμακο, απευθυνθείτε στον θεράποντα ιατρό ή στον φαρμακοποιό σας. Για βασικές πληροφορίες σχετικά με τη χρήση, τις προειδοποιήσεις και τις ανεπιθύμητες ενέργειες, συμβουλευτείτε το φύλλο οδηγιών χρήσης που συνοδεύει τη συσκευασία. Πρακτικά, κρατήστε τη συσκευασία ή το φύλλο οδηγιών διαθέσιμο όταν ζητάτε διευκρινίσεις από τον επαγγελματία υγείας.
Συνεχίστε την ανάγνωση
Δείτε πώς παρακολουθείται η ασφάλεια των φαρμάκων.